|
سوسن نواده رضی
شعر(قوشوق) ، شاعرین (قوشوقچونون) دوغانین و توپلومون سورونلاری قارشی سیندا وئردیگی قارشیلیقدان عبارتدیر.دوغا، توپلوم، یاشام فرمول لاری، ایناملار ،اؤلچولر و داها دوغروسو هر بیر فنومن دائما ده ییشمکده دیر.بونا گؤره ده دوغال و توپلومسال فنومن لردن الهام آلان هر بیر هنر، خصوصیله ده شعر، ده ییشیلمز ، دورغون و ساکن حالدا قالا بیلمز.
توپلومدا اؤزل قوشوللارلا قارشیلاشینجا ، و یا هر هانکی بیر گرگین لیک یارانینجا ، زمانین او بؤلومونده اؤزل بیر مرحله و بو مرحله یه مخصوص اولان چکیجی سوورونلار یارانیر. بو اؤزل دوروم هر بیر اینجه صنعت خصوصیله ده شعر و ادبیاتا ائتکی سینی بوراخیر. پس بئله دئمک اولور کی، زمان سوره کلی ده ییشمه لر تؤره تمکده دیر و هر بیر ده ییشیم و تحول شعر و دیگر صنعتلرین ده ییشیلمه سینین گرکدیگینی ساغلاییر . بونا گؤره ده هنر اوچون ثابت اولگو نظرده توتماق ، اونو اؤزل قالیبلره سالماق و قوشاتماق آنجاق یئته نکلری کور ائله ییب ده، یارادیجیلیقلاری آرادان آپارماق آنلامینی داشییا بیلر.هنره مخصوص مدل وئرمک، ذهنین اؤزگورلویونون و نهایت سیز یارادیجیلیغینین ،باشقا دئییم له ،هنرین ذاتینین قاپیلارینی قاپایار.
قوشوق (شعر) دا باشقا هنرلر کیمی سینیرسیز بیر عالم دیر. قوشوق (شعر) نه مضموندا ، نه ده شکیل و موضوعدا محدود اولا بیلمز.شعر أن خصوصی و کیچیک سورونلاردان و أن جزئی اولایلاردان، ها بئله بشرین أن اؤنملی مسئله لریندن سؤزآچا بیلر.
قوشوق ، ایکی یؤنلو ایلیشکی یاراتمالی دیر؛ اؤنجه قوشوقچو(شاعر) ایله "اؤزو" آراسیندا و سونرا دا قوشوقچویلا قوشوغو اوخویانلارین آراسیندا . و اصل قوشوقچو او کسدیر کی، حقیقتاً بو ایلیشکینی یارادا بیلسین. شعر، شاعرین دوشونجه لری ،حسلری ، اورک سؤزلری و داها دوغروسو ایچیندن جوشان دویغولاری دیر و اولا بیلر کی بعضاً منطقلی آنلاملاردان اوزاق گؤزوکسون . شعر ، دوزیازی کیمی اؤنجه دن دوشونولوب ده کاغیذا گلینمز ، بلکه بیر آنین ایچینده ، قیغیلجیم کیمی ، قوشوقچونون ذهنینده سایریشار . بونا گؤره ده قوشوغو دوزیازی کیمی درین و منطقلی دشونجه لرله فکرلشیب "دوزلتماق" ممکن دئییلدیر ، بلکه قوشوغو ، قوشوقچو بیر "جان آییقلیغی" ائتکیسینده "یارادار".
قوشوقچو ، اؤز زمانه سی نین فنومن لریندن و انسانی دوشونجه لردن الهام آلاراق ، کؤتولوکلره، کؤهنه چیلیقلارا، أکسیکلییه و انسان دیشی (ضد انسانی) ایناملارا و انیسانین اوجالماسینا ،یوکسه لیشینه و تعالی سینه مانع اولا بیلن هر نه یه قارشی چیخار.خلق قوشوقچوسو هر زمان او زمانین دیلی ایله دانیشار و اوره یی خلق ایله و خلق اوچون چیرپینار... و بئله لیکله مدرن شعر یارانار.مدرن شعر، پیرپیز، پیر-پیتلاشیق ، دارماداغینیق و داها دوغروسو آنلامی اولمایان و چتین آنلاشیلان سؤزلر قوشماق دئییلدیر ، بلکه زمانلا اویوشان و انسانین أل آیاغینا دولاشان زنجیرلری قیر ا بیلن سؤزلردیر.
اؤنجه کی قوشاقلارین(نسللرین) شاعرلری نین سؤزلرینی چاغیمیزین یئنی و گنج قوشوقچولاریمیزین قوشوقلاریندا اوخویاندا ،دوغروسو انسانا داریخما ، اوره یه سیخینتی گلیر. "فضولی" ، " نظامی" و سایر آدلیم شاعرلرین شعرلری نین اؤره یه یاتماسی نین سببی اونلارین اؤز زمانه لرینه اویغون اولدوقلاری و اؤز چاغلاری نین دیلی ایله دانیشماقدا دیر. چونکی اونلار
کئچمیشده کی لرین سؤزلرینی اؤز شعلرینده بیرووز آلمامیشدیرلار و کئچمیشده کیلر اونلار اوچون یالنیزجا بیر چیراغ اولموشدور اؤز زمانلارینا ائله جه ده گله جه یه ایشیق ساچماق اوچون.
تأسف لنمه لی دیر کی ، دنیا دا شعر و ادبیات ، مدرنیسم مرحله سینی چوخدان اؤتوب کئچن حالدا ،بیز هله بو مرحله یه آددیم آتا بیلمه میشیک ، هم ده گونده مین دفعه کئچمیشده کی شاعرلرین شعرلرینی سؤکوب ، یئنی دن قوشوروق.
|