آنا بویانوا سوفیادا دونیایا گلدی. ماهنی و پیانو چالماغی  دؤولت موسیقی آکادئمیسینده اؤیرندی.

شاعیر و عئینی زاماندا بیر چوخ اثرین و صنعتچی­نین بیوگرافی یازاری اولان بویانوا-نین اثرلری سیراسی ایله: "ایکی کیشیلیک و باشقاسی اوچون سئوگی"،رومان(1994)؛ "فیرعونوم"،شئعیر(1994)، "ساغیرلارا موسیقی"، شئعیر و دنه­مه(1995)، "گؤزلنمه­ین دوشونجه لر"، مینیاتور(1996)، "آت اینانمیر"، شئعیر(1997)، "مایاق و اورکئستر اوچون دوققوز پارچا"، حیکایه­لر(1997)، "ملک دوش­لری"، قیسا رومان(1999)؛ "دوعا کیتابی"، شئعیر(2000)؛ "گؤی اوزونده اولمایان سن"، شئعیر(2002)؛ " اولماق ایسته­رم"، شئعیر و مینیاتور(2003)؛ " قابیل اولما"، شئعیر(2005).

من منم، و من من دئییل

جنَت­لرین سونسوزلوغو،

و دونیانین کئچیجی سونسوزلوغویام.

پالمییه* آغاجی­نین گؤوده­سی

و دوه دونقاری­نین** اورتاسینداکی بوشلوغام من.

من منم، و من من دئییل.

آیریلان

و "ویداع ائدن" منم.

یارایام، آغرییام

یارا ایزی­یم و اونوتقانلیغام من.

من منم، و من من دئییل.

دولو بیر بارداق

و بوشلوغام من.

محشر گونویم

و "افَ"م من.

لعنت-م و مرحمت-م،

یاسلی­یام و دوغرو بیر پرئنس-م من.

من منم، و من من دئییل.

ابدی بیر چؤرک قیرینتی­سییام

و دئهشتلی آجلیغام من.

جنَت و جهنم-م من.

داها چوخ فرقلی اینسانام،

و آزاجیق دا شئیطان،

و آزاجیق دا تانری­یام من.

من منم، و من من دئییل.

آنا بویانوا

چئویرن: احمد گیلدیر

.......................................

*پالمییه آغاجی: خورما آغاجی، نخل

** دوه دونقاری: کوهان شتر

دوغولو جینسیت

سولماز محمدرضایی

توپلومسال باخیمیندان، دوغودا یالنیزجا بیر جینسیت واردیر(گئندئر) و او جینسیت " ائرکک"دیر. بو آرادا دوشونجه­وی نه وارسا سادَجه ائرکک اورونودور: ائرکک دوشونور، ائرکک ائدیر و...

بیرینجی دنه­ییم لر اَن بالاجا توپلوم­لاردان باشلاییر گلیشه بیلر. "مالکیت" قونوسو بوتوندن-توپلوم- دئییل بلکه عاییله و عاییله نین باشیندا اولان قادین­دان- بیرئی-باشلانمیش­دیر. قادینا قارشی سالدیری، تصاحب و قادین باکیره­لیینی پوزماق ائرکک­ده مالکیت حیسّی دوغورموشدور.

بیر زمان­لار ائشیتجه یاشاییر چالیشان اینسان­لار، قادینی دوغماق قابیلیتی اوچون تانری دوشونورموش­لر. یعنی قادین اوستون­دور، نییه کی سوی-و دوام ائتمکده­دیر. البته بو آرادا گؤزدن قاچیریلمیش "نؤع" قونوسودور. دئمک قادین نؤع اوچون اوستون­دورسه، بس سوی داها اوستون­دور.

سونرالار ائرکک رولو دوغورقانلیق­دا بلله­ندی. و بو ائرکک­لرده حاکیمیت حیسّینی داها دا گوجله­ندیردی. مدرن دونیادا ایسه قادین­لا ائرکه­یین ایکی طرفلی رولوثابیت اولموشدور. دوغودا آنجاق ائرکک اوشاغی دوغمایان قادینی یئنه­ده سوچلایان­لار واردیر و سای باخیمیندان هئچ ده آز دئییل­دیرلر!

اؤزونو مالیک آنلایان ائرکک، بو مالکیتی بالاجا بیر بیچیمده اوشاقجا اؤیرنمه­یه باشلامیش و او دا قولایجا اَلده ائتدییی بیر وارلیق، یعنی قادین اوزره اولموشدور. بو گئدیش ایللر بویو ائو و اوشاقلا مشغول اولان قادینی، ائرکک اوچون اَن گئرچک بیر مولکه چئویرمیش­دیر. دئمک ائرکک ائگئمن­لیی بؤیله باشلانمیش­دیر.

بعضن سهو اولورسان

حیه­تیمیزده کی آخماقجا دوزه­لتدییم قوش قووانلا

اوزون پئنجکلی

تاختا گؤوده­لی

و سیچان گؤزلو ایدی.

ساللانیقلی باخیشی،

بیر فئنومن!

و قیزیل بالیقلی اوره­یی

ساعات 12ده آجیخاردی.

پئنجه­یین یییه­سینی اؤزله­ییردیمی

یوخسا منی؟

ائزوتیک اَللری

اوره­ییمین نم هاراسیندان اوووجومو اوخویوردو!

آنام ایدیمی

آتام­می یوخسا؟؟؟

بو داها بیر قادین ایدی

فئنومنال بیر قادین*

...........................................

*شئعیرین بو پارچاسی مایا آنجئللو-نون Phenomenally womans شئعیریندن آلینمیشدیر.

سن –یوخسان- کیمی

آنام آلدیغی پوتونوما قار یاغیر

اوشویور پاپییونلو دونوم

ائوجیییمیزی داغیدیر قاچیریق/ قاچیشیریق

***

بیز- یوخسون- کیمی

شهر بوشا چیخیر،

خییابان­لارین آجیغیندان.

-ایچیمدن بیر مئتیرلیک آدام یاغیر-

Sən –yoxsan- kimi

Anam aldığı potunuma qar yağır

Üşüyür papiyonlu donum

Evciyimizi dağıdır qaçırıq/qaçışırıq

***

Biz –yoxsun-kimi

,Şəhər boşa çıxır

.Xiyabanların acığından

-İçimdən bir metirlik adam yağır-

هم سطیر، هم آغ

سحردیر.

صاف سئرچه

اوخویور.

پاییز وحدت دیواری اوزَرینده

                                 وَرقله­نیر.

سئوینج بخش ائدن گونشین داورانیشی

                                         فساد کوتله­سینی

                                                یوخودان اویادیر

!Donumu dar biçmişsən Ana

NƏ ürəyim gəlir

...Nə də ayaqlarım

Arxamca su səpir əllərin

-Küçədə qaçışır uşaqlar-

***

Əllərini ver gecələyək

Addımlarımızı sayır işıqsız evlər

,Bax

,Heç olmayan kimi uzundur kölgəmiz

.əllərin

...Sarılır

Ehhhh

-Əllərim əllərindən acığı gəlir

Əllərim əllərini öldürəcək bu gecə-

...Gün açılsaydı

***

Bu gün yoxa çıxdı mirət paltarım

:Çılpaq qaldı şəhərin döryolu

Arzular dayanır

Günəş qızarır

Arzular gedir

.Yer yaşıllanır

.Bitir Anamın əlləri

...Qapır kölgəmizi sarı pişiklər

Ulduzlu gözlüyümü taxır gedirəm

!Üzərimdə qırılır bir istikan əllərin

فمینیست ائلشدیری قورامی

بئرنا موران

آذربایجان تورکجه‌سینه اویغونلاشدیران: سولماز محمدرضایی

فمینیست ائلشدیری‌نین چئشیدلری وار. بیر سیرا فمینیست‌لر مارکسیست ائلشدیری­نی، بیر سیرالاری پسیک‌آنالیزی(روانی تحلیل)، بیر سیرالاری یازاری و بیر سیرا اوخوجویا دؤنوک ائلشدیرینی اؤزلرینه اؤرنک ائتمیش‌لر. بونون اوچون فمینیست ائلشدیری‌نین هانسی تور(نؤوع) قورام اوزره آراشدیرماسی گرکدییی دارتیشیلا بیلر.

فمینیست ائلشدیری 1960ایل‌لرینده، آمئریکادا، اینگیلتره ده و فرانسادا توپلومسال و سیاسال بیر موجادیله اولاراق یئنیدن جانلانان گئنل فمینیست حرکتین ادبیات آلانینا دا کئچیلمه­سی ایله سونوجلاندی. دئییلیردی کی، ادبیات اثرلرینه باخیلدیغیندا، یالنیز گئرچک یاشامدا دئییل رومان‌لاردا، شئعیرلرده، اویون‌لاردا قادی‌نین آشاغی­لاندیغی، خور باخیلدیغی و بئله­جه آتا‌اَرکیل(آتاشاهلیق) دوزَنین بو یولدان دا دستکله­نیب سوردورولدویو گؤرونور. اونون اوچون فمینیست ائلشدیری، ادبیات اثرلرینده قادینا قارشی بو توتومو اورتایا قویماق آماجی ایله باشلادی، آما قیسا زاماندا باشقا سورون­لارلا(سورون:پروبلئم) قارشیلاشدی.آیریجا آمئریکا، فرانسا و اینگیلتره‌ده فرقلی سورون­لارین وورغولاندیغینی سؤیله­یه بیلریک. آمئریکادا فمینیست یازینسال(ادبی) ائلشدیری داها چوخ بیلیم­یورد­لاردا، قادین اؤیرَتیم اویه لری‌نین اَلینده گلیشمیش و قادینین، اوخوجو و یازار اولاراق یاشانتی­سینا مئییللی اولموشدور.

دیل توپلومون گوزگوسودور

 توپلومسال جینسیت رول­لاری­نین اولوشومو و دیلین ایستیفاده­سینده­کی ائتکی‌سی

" اولوشوم" آدلی فلسفه- سوسیولوژی دوشرگه­سی ایشه باشلادی

اولوشوم سیته­سی آذربایجان تورکجه­سینده فلسفه، سوسیولوژی و بیر سیرا باشقا قونولاردا اولان یازی­لاری اوخوجولارلا پایلاشیر. اولوشوم سیته­سی­نین فرقلی باشلیقلاری واردیر و هر باشلیغا اویغون یازیلاری آردیجیللیقلا یاییملایاجاقدیر.  سیته­ده فرقلی دوشونجه­لره یئر وئریله­جک.  سیته یؤنتمن­لییی دوشونجه­ اؤزگورلویونه ایناناراق، هر تور(نوع) ساغلام  و حاشیه­دن اوزاق دارتیشما موثبت قارشیلاییر.

اولوشوم سیته­سی  یازی­لارین عادی گئدیشی­نین یانی­ سیرا هر فصیل اوچون بیر قونونون دا سئچیلمه­سی­نی و او قونو اوزرینده مقاله­لرین یازیلماسینی دا دوشونور. بو قونونون سئچیمی، اؤنری­لر و اوخوجولارین  سس­وئرمه­سی اساسیندا اولاجاق.

سیته سایین یازارلار و اوخوجولارین یازی و اؤنری­لرینی گؤزله­ییر.

سیته­نین آدرسی : www.olushum.com

...Dünya ana dili günü gutlu olsun

چئویرمن­لر: دوکتور سولئیمان­اوغلو، مادام قامونئت(فرانسا پن کلوب اویه­لری)

RAMİN CABBARLI

PREMIERE FOIS

(İLK KEZ)

La pluie embrassait la Terre

Pour la première fois

Quand pour la première fois

Je me suis perdu dans tes lèvres, à ce moment là

J’ai respiré profondément

Pour que tu deviennes mienne

Etait-ce la Terre qui nous donnait son parfum

 ?Ou bien étaient-ce nous qui donnions notre parfum à la Terre

Maintenant la pluie commence à faire l’amour avec la Terre

Toi, tu es au loin: Trop loin
Moi, dans un questionnement sans réponse

,Je t’aimais autant que la Terre
 ?Ou bien était-ce la Terre que j’aimais autant que toi

دولفین لر

    ... دلفین لر،

دنیز فاناری گزیشیر

کاغیذدان یاپیلمیش گونشینیزی.

سوسون آزاجیق

باغیرین قولاغیما دئوریمینیزی...

(Başqa arxadaşlara sayqım olaraq bir neçə qonunu söyləməliyəm)

!Elvar Qulivənd

Mənə savuncu lazım deyil, qruplaşmalardan uzaqlaşmaq müstəqilliyimin göstəricisidir. Bunu zəiflik deyil, qüvvət sanıram.  Siz, bunu irticanın qələbəsi kimi dəyərləndirirsinizsə, deməli özünüz irtica dənizində boğulmaqdasınız.

Mənə qarşı olan şantajlara gəldikdə, Bu şantajları hansısa  “bəylərin” üzərinə atmağınızın nədəni aydındır. Bunu yazından(ədəbiyyatdan) çox siyasi görüşlərlə yozmaq gərək. Davranışınızdan  görünür  ki, bu hansısa “bəylərin” deyil, bəlli “yoldaşların” qarın sancısıdır.Yetər yazını ideolojiyə qurban etdiyiniz

Mən, heç qrupa doğru getməyəcəyəm, əsil yazının qruplarla deyil, şəxsi çalışmalarla, müstəqil və özgür davranışlarla əldə edildiyinə inanıram. Sizin isə ağ-qara yozumlarınız (avanqard- irtica)     yazına gərək deyil.

Adda qruplaşmağa qarşı olsa da, əməldə qrup sayaq davranmaqla  qruplaşanların da üzünü ağ elədiz. Bu, da yeni biçimdə qruplaşmaqdan başqa bir şey deyil. Məni, bu çirkinliyə soxmağınıza izin vermərəm. Başqalarını da uslu(ağıllı) davranmağa çağırıram. “Zərərin qabağını harda alsaq xeyirdir”.

Fərqli düsünənlərə dözməyə(sizcə dözmək) məhkumsunuz.  Sayqılı davranmağı bacarmaq lazım. Özəlliklə qadınlara bəslədiniz sayqısız munasibətdən, nə yönlü birisi olduğunuz bəlli. Siz sandığınız dar qrupa bir özgür qadın olaraq sığanmaram   

!!!!Bu qədər düşmənlik nədəndirsə, anlamıram

Mən bu ədəbiyatdan(güney azərbaycan ədəbiyatı) tam olaraq silinə də bilərəm, demək belə bir iyrənc alanda yaşamaq heç də gözəl deyil imiş niyə ki söz az gətirəndə hansı dinə məzhəbə söyüşə şantaja sığınacaqlarını itirirlər.

“anti ədəbiyat” adlı manifest hər nə olursa olsun ən azı hamınızın gizli qalmış üzünüzü göstərdi, əlbəttə bu qonu iki tərəfə ayiddir. Mənim indiyə qədər kimsəylə düşmənliyim olmamış olmayacaqda. Hər kimsə özü qədər sevimlidir!

Bu arada ən gözəl oxuduğum şeylər məni indiyə qədər bir dəfə olmuşsada görməyən səsimi eşitməyən kimsələr, mənə nə şantajlar yapdığı maraqlı idi. Sağ olun gözəl ifadələrinizdən!!!!!!!!!!! B.Əmini ədəbsiz adlandıranlara da elə bil keçmiş bu ədəbsizlik!

Nəysə, mən B.Əminə yazdığım cavabiyə kimsəni savunmaq qəsi ilə deyildi. Onu sildiyim də kimsənin etgisində deyildi kəsin, mən ihanətli yazının bloqumda olduğunu istəmədiyimçün sildim. Sizlər necə anlayırsınızsa özünüzlədir.

“antı ədəbiyat” nə olsada olmayan dartışmalara yol açdı, anacq hər türlü qruplaşmalar insanı sınırlayacağına da inanıram. Mən bu sınıra dözənmədim. Bu arada kimsəylə qruplaşır cibhə qurmaq istəmirəm, bunu hər iki tərəfi nəzərdə alaraq deyirəm.

Gedən dartımaları hər zaman kimi izləyir fikrimcə düz olanları onaylayır yanlışları rədd edəcəyəm, yenə də bunu iki tərəfi nəzərdə alaraq deyirəm.

Sağ olun

رامین جبارلی

سایین جعفر بَی!

سیزه فمینیست ائلشدیری(تنقید) تورلری حاقدا یازمیشدیم. او کاتئقوری­ده یازینیز یئرلشمیش و بئله­لیکله بیر تور فئمینیست ائلشدیریدیر. سیز بونا فرقلی باخیرسینیزسا ندنلرینیزله آچیقلایا بیلرسینیز. "یانلیش باشا دوشولموش" کیمی ایفاده­لره کیفایتلنمک بیلیمسل ائلشدیری سانیلا بیلمز. آنتی ادبیات آدلاندیریلان قونو دا ایسه یئنی بیر شئی گؤرمه­دییمدن بو قونو دا یازماق ایسته­مه­دیم. کمونیستلرین تک­­سسلی توپلومو اَلیندن قاچقین دوشن نئچه سسلی یاکوبسن­دن توتون گلین چاغیمیزا قدر. بو قونولارین نئجه ده دئتایلاری ایله آچیقلاندیغینی گؤره­جکسینیز. سیزین مانیفئست آدلاندیردیغینیزدا یئنی قاورام اولمادان آد سئچمیشسینیر. آنتی ادبیات هانسیسا قاورامین آدی اولمالیدیر. گئنل­لیکله سؤزجوکلر هانسی­سا نسنه­نین و یا قاورامین(مفهوم) آدیدیر. مانیفست آدلاندیریلان یازی دا ایسه اوخوجو اوچون تانیش اولان قاوراملارا تاخما بیر آد تاخیلاراق، اویغون اولمایان بیر آد سئچیلمیش. او اوزدن منجه، فلسفی دایاناغی یوخدور. چونکو ادبیات یئرینه "یازین" سؤزجویونو ایشلتسک بوتون سؤیله­دیکلرینیز اوچوروما دوغرو گئده­جک. آنتی یازین ترمینینی قوللانا بیلمه­یه­جکسینیز. "یازین"دا عرفده اولان ادب آنلاییشینی اولمادیغیندان  بو سؤزجوک اونو ایفاده ائتمیر. بئله لیکله قاورامسیزلیقدان سؤزلرین دَییشیلمه­سی ایله آنلامینی ایتیریر. منجه بو قونویا بو قدر دایاز اولدوغو حالدا واخت آییرماق دا یارارسیز اولاردی. یازدیغینیز بندلرین هئچ بیریسیده یئنی بیر سؤز گؤرمه­دیم. کیتابا قارشیلیغینیزدان باشقا. بونو دا آوانقاردلیق دئییل، گئریجی داورانیش سانیرام. توخوندوغوم قونو بو دئییل. یالنیز ماراقلی اولدوغونوز اوچون اؤتَری اولاراق فیکریمی مانیفست آدلاندیریلان یازییا سؤیله­دیم. ایندی ایسه حاشیه و اساس­سیز ساندیغینیز قادین قونوسونو متنه گتیرمک ایسته­ییرم. سیز ایسه ایسترسه­نیز بو یازینی حاشیه کیمی دئییل، بندلرینیزین بیرینین ائلشدیری ­سی کیمی ده اوخویا بیلرسینیز.

سایین جعفر بَی، اولا بیلسن سؤز آچدیغیم  ائلشدیری تورو و دیل قونوسوندا سؤیله­دیکلریم سیز اوچون تانیش دئییل. او اوزدن اساسلی قونو سانمایا دا بیلرسینیز. آما دیل کولتورون و دوشونجه­نین نئجه داشیییجی­سی و ائتکیله­ییجی­سی اولدوغونو هومبولت، هایدگئر کیمی دوشونرلرین یازیلاریندان اوخوساق بو آنلاییشلاری دریندن دویماق چتین اولمایاجاقدیر. باشقا دیللره ده من سؤیله­دییم ائلشدیری تورونده ائرککلییه قارشی­دیر. یعنی سؤزجوکلر یالنیز بیزیم دیلده ائرکک دئییل. باشقا دیللرده ده "کیشی" سؤزونه تای ائرککلشمیش سؤزجوکلرین سایی اولدوقجا چوخدور و سؤیله­دییم ائلشدیری تورونده بونلارا قارشی عوصیان وار. سیز، "کیشی" سؤزجویو، ائرکک جینس آنلامیندا "منیمسه­نمیش" یازمیشسینیز (کیشی­سل یئرینه ائرککسل ایشلتمک اولار). اصلینده  دیلده من دئین ائلشدیری، بو "منیمسه­نیش­" –ه قارشیدیر. "کیشی سؤزونون آنلامیندا جینسیت یوخ ایمیشسه و ایندی ده تورک لهجه­لرینین بیرینده جینسیت داشیمیرسا یا ایکیلی ائشیت جینسیتلیک داشیییرسا ندن بونو دوغرو آنلامیندا ایشلتمیرسیز؟ منجه فئمینیزم حاقدا یازماقدان اؤنجه بونلاری دوشونمک لازیم. مود دوشموش بیر سؤز کیمی یازماق یئترلی دئییل.

سیز سؤیله­ین منیمسه­نیشه، دیلده گله­نک(سنت) دئییلیر. توپلومون دوشونجه­­سینده داشیتلاشمانین (تحجر)دیلده یانسیماسینا دیل گله­نکی دئییلیر.. مودئرن دیل فلسفه­سی بونا قارشیدیر و بو گله­نگ حالینا گلمیش دیلی پوزماق یئنیلیکچی­ اینسانین ایشیدیر. بو، اوزده سویوت(اینتیزاعی) گؤرونسه ده، توپلوم دوشونجه­سینی ائتکیله­یه بیله­جک گوجده­دیر. بوتونجول داورانماق ایسته­ین بونو دا دوشونمه­لی. منجه، "بونا آلیشمیشیق"، "بونو منیمسه­میشیک" کیمی دَیَرلندیرمه­لر بایاغی دَیَرلندیرمه­دیر. گله­نکین دیره­نیشیدیر. بو یاناشما توپلومدا اؤزونو بئله گؤسترر؛ "بیزده گلینین سسی ائشیدیلمه­مه­لیدیر" چون بیزیمکیلر بونا آلیشمیش. بئله یاناشیلارسا سورمازلارکی، هئجا وزنینده اولان شئعیرلره اینسانلار آلیشمامیشدیمی؟ شعر بیچیمی­نین سیندیریلماسی اوچون اولان ندن، گله­نکسل دیلی پوزماق اوچون ده ندندیر. گله­نک، گله­نکدیر. هانسی آلاندا(ساحه) اولورسا اولسون .

و دیل یانلیشلیقلارینا قیساجا بیر باخیش؛

1.قادینسال یا قادینسل­ین دوغرو اولدوغونو بیلمک اوچون  اَن ایلکین دیل­بیلگی یئترلیدیر. سیزین بوتون یازیلارینیزدا "قادینسل" ایشلنمیش. تایپ یانلیشلیغی­نین بو قدر تکرارلانماسی­نا اینانماق چتیندیر. ساده­جه قالین- اینجه قورالینی بیلمک بو سورونو آرادان قالدیرار.

2.چئویریلیش منیم دوزلتدییم دئییل. آذربایجاندا تورکجه­سینده ایللردیر قوللانیلیر. بیر شئیی چئویرمک آلت- اوست ائتمک کیمی بیر ایشدیر. دَییشیمی قوللانماق لازیم.

3. دیل گؤسترگه­لر(نشانه) دونیاسیدیر. هره بیر سؤزجویه اؤزوندن آنلام وئررسه، اونا بنزه­ییرکی، شهرین بیر دؤردیولوندا (چهارراه) قیرمیزی ایشیقدا یولو کئچمک اولار، باشقاسیندا ایسه یاشیلدا. بئله بیر گؤسترگه­لرله یاشاماق اولارمی؟ سؤزجوکلر ده داغینیق آنلاملار داشییارسا اینسانلار ضیدیتلی یوزارلار.(بو داها چوخ بیلیم دیلینده سؤزقونوسودور، آما شئعرسل دیلده ده اؤنمسیز دئییل) منجه یئنی سؤزجوکلردن اؤنجه، سؤزداغارجیغیمیزی گئنیشلتمک لازیم. سیزین یازیلارینیزدا نئولوژیم(یئنی یارانمیش سؤزجوکلر) قونوسو یوخدور. وار اولان سؤزجوکلری دوزگون ایشلتسه­نیز یئتر.

و سون

شعرده­کی نئچه­سسلی­لی­یی، توپلوما دا آرزولاییرام. بئله اولدوغوندا، هر بیریمیز سایقی ایله دوشونجه­لریمیزی پایلاشا بیله­ریک. بیری­نین یازیسینا ائلشدیری یازماق، اونون شخصیتینه قارشی داورانماق دئییل، ساده­جه دوشونجه فرقلیلی­یینین گؤستریجی­سیدیر. بونا گؤره دوشونجه­لرین اولقونلاشماسیندا(بلوغا چاتماسیندا) هر تور سایقیلی دارتیشمانی، اینسانلارین دئییل، دوشونجه­لرین چارپیشماسینی یارارلی بیلیرم. اینسانلارین هامیسی بیر جوره دوشونرسه بؤیوک فاجیعه­ اولار.

سایقیلارلا

تام سایقیلاریملا یازیمی دیرلندیریب، ائلیشدیرمک اوچون واقت آییریب، زحمته قاتلاشان رامین جباری به یه، هابئله بو ائلشدیرینی اؤز وئبینده یایان سولماز خانیما، موخاطبه سایقی گؤسترمه یی هر یازارین بورجو کیمی دوشونرک، بیر قیسا آچیقلامانین گره یینی دوشوندوم. سولماز خانیمدان بو آچیقلامانی وئبینده یوکلنمه سینی ریجا ائدیرم.

1- ایلک اؤنجه منیم او یازیم رامین بی ترسینه باشادوشموش، فمینیستی ائلشدیری دئییل، ساده جه ادبیاتین قادین شاعیر و یازارلارین یارادیجیلیغینا قارشی اولان باخیشی، اونا قییان محدودیت و ها بئله ادبیات باخیشینا قارشی آنتی ادبیاتین دوشونجه و باخیشیدیر. دوغروسو رامین به یین بو آچیق و بدیهی قونونون نه دن آییرد ائده بیلمه مه سی آنلاشیلمازدیر.

2- بو گون بیر مبتدی ادبیاتچی و تورکجه بیله نی، کیشی سؤزجویونون تورکجه ده نفر آنلامیندا اولدوغونو باشا دوشور و یازیمدا من آذربایجاندا منیمسه نمیش ائرکک آنلامیندا اولان کیشی سؤزجویونو آداپتا و یئرلیلشمیش کیمی قوللاناراق سل اکینیده سئوه رک(فئرانسا اولدوغودا اؤنملی دئییل منجه) آذربایجاندا اونا تورکجه معادل بولمادیغیمدان قوللانماغی هئچده یئرسیز و اؤگئی دوشونمه ییرم. بودا ائله او بدیهی قونولاردان بیریسیدیر.

3- تغییر سؤزجوگویله ایلگیلی ، یالنیز تغییر دئییل، فارسجا، عربجه، اینگیلیزجه و..دیللریندن دیلیمیزه گیرمیش سؤزجوکلره معادل اوزمان دیلچی و آکادمیک عالیم لریمیز اولمادان آذربایجاندا هر بیر یازار اؤزو دوشوندویو کیمی تورکجه معادل ایشله دیر و بونلارین دوغرو اولوب، اولماماسینی آچیقلایان اوزمان فیلولوگوموز اولمادان، کیمسه نی

قیناماق و دانلاماق و رامین بی کیمی کسین نظر وئرمک یانلیشدیر منجه.

4- امما مانیفستیده قوللانان قیلیش سؤزجویو البته کی محاوره وی اولاراق، یانلیش دئییل، ادبی دیلده ایشله نن قیلینج یازیلمالیدیر و داها اویغون. نه ایسه بودا قادینسال یازیلان قادینسل کیمی بیر تایپی یانلیش اولا بیلر.آمما سؤز قونوسو رامین بی و اونا تای بعضی لری مانیفستین اساسی قونولارینی بوراخیب بو کیمی اؤنمسیز و جؤزئی شئیلر، دارتیشمالاری حاشیه لره یؤنتمک قوشقولو گؤرونور داها دوغروسو.

5- رامین بی اؤنجه دن وئبیمده یایدیغیم" قادینسل شعر اؤزه للیکلری" باشلیقلی یازیمی اوخوسایدیلار اورادا فمینیستی و قادینسل شعرین استتیک اساسلاری اولان جینسل دیلینی اؤرنکلرله گؤسترمیشدیم. بوندان باشقا ، فمینیزم قادین و ائرکک(آذربایجاندا کیشی و آرواد) انسانلارینین برابر حاقلارینی وورغولاماق و اونو ساوونماق و اونون اوغروندا موبارزیه و حرکته کئچمک آنلامیندادیر. فمینیزم پست- مدرن ادبیات  و ذهنیتینده گنل انسان حاقلاری اولان قوجامان روایتین خیردا روایتی کیمی دیرلندیریله رک  ادبیاتدا ایلک اؤنجه ایچریکله ایلگیلی و اونونلا یاناشی جینسل قادین دیلی، نشانه لری، دویغو و دوشونجه سیله یازیلمالیدیر. نه ایسه سونوندا بیر دؤنه ده سایین رامین جباری دوستومدان اؤزآدیلا منی ائلشدیردیگیندن تشککور ائده رک بئله بیر اینجه و حساس قونولاردا بیر آز دقتله یاناشماغینی و اصلی قونولاری حاشیه لرله قاریشدیرماماقلارینی ریجا ائدیرم. یاخیندا فمینیستی تنقید اوزرینده یازیمی یئنی دن  سولبیز، دوشونجه و اؤز وئیمده یاییمالایاجام. ساغ اولون اوغورلار هامینیزا. 

جعفر بوزورگ امین(یارین)- تبریز- قیش 1389

فئمینیست ائلشدیری اوزَرینه

(جعفر بَی بزرگ­امین­ين­ فئمینست ائلشدیری یازماق ایسته­یینی نظره آلاراق)

رامین جبارلی

 قادین سورونو چوخ اؤنملی بیر قونودور. آذربایجاندا قادین قونوسونا یئترلی اولماسادا آرا سیرا دیقت یئتیریلمیشدیر. بیر سیرا دؤنملرده حقوقی حللینی تاپمیشسا دا گله­نکده بو سورون یاشانمیشدیر. او زامانلاردا دا بو قونولاردا حوسئین جاوید، احمد آغااوغلو، اوزئییر حاجی­بَی­اوو و بیر سیرا باشقالارینین یازیلارینی، چالیشمارینی گؤرمک مومکوندور. او زاماندان بو قونو اوزره یازیلارین داوامینی گؤرمک اولور.(سون زامانلار دیلماجین فمینیزم حاقدا  سیزین یازینیزا گلدیکده سؤیله­مه­لییم، فئمینیستی ائلشدیری­نین چئشیدلی نؤوعلری واردیر. قادین، مخاطب قونوموندا اولاراق ائلشدیرمک(سیمون دو بووارین ایکینجی جینس اثری،میلتین جینسل پولیتیکا کیتابی بو توردندیر)، قادین، یازار قونوموندا اولاراق ائلشدیرمک (ویرجینیا وولفدان باشلایاراق)و....

جعفر بَیین یازدیغی ائلشدیری ایکینجی سیراداندیر. اما ایکینجی سیرا اؤزو ده ایکی ساحه­یه بؤلونور. بیرینجیسی قادین تاریخ ادبیاتینا قاییدیر و قادینلارین یازدیغی ادبی اثرلرده بو قونونو آراشدیریر. ایکینجی تور ده ایسه قادین قونوسونو سؤیلم­لشدیرمک اوچون اورتام آراییشیندا اولور. جعفر بَی­ین یازیسیندا سؤیله­مه چئویرمک ایسته­یی اولمادیغیندان یالنیز بیر تاریخ ادبیات سرگیله­مک ایسته­میش و بیر سیرا سؤیلملشدیره بیله­جه­یی قونولارین هئچ فرقینده اولمامیش منجه. عکسینه آنتی قادین بیر دیل قوللانیلمیش. بورادا جعفر بَی­یین یازیسیندا دیل­ چاتیشمازلیغینا توخونماق فیکرینده دئییلم. رئداکتورلوق اؤزو باشقا ایشدیر. رئداکتورلار اؤزلری،«قادینسال» سؤزونو ندن «قادینسل» یازدیغینی سورا بیلرلر و یا بلوقدا «تغییر» سؤزجویونه «دَییشیم» دئییل، «چئوریلیش»(کودتا آنلامیندادیر) و «قیلیش» یازدیقلاری­نین نَدنی­نی سورا بیلرلر. هر حالدا بو یانلیشلیقلارین هئچ بیری­سی دیله یئنی باخیشلا یاناشماقلا ایلگیلی دئییل. ساده­جه هامی­دا اولان یانلیشلیق­لار کیمی دَیَرلندیرمک لازیم.

یئنی فئمینست ائلشدیری ده ائله­جه ده پست­فئمینیزم ده، دیل اَن اساس ائتکن(عامیل)لرین بیرینه چئوریلمیش. بو آرادا سؤزجوکلرین ایکیلی آنلامی اوزرینه و سؤزجوکلرین ارککلشدیرمه­سینه بیر عصیانلا چیخیشلار اولموشدور. هلن سیزوس 1970-دن سونرا بو قونودا اؤنملی ایشلر گؤرموش. او، دئریدانین فلسفه­سینه دایاناراق بو ساحه­یه گیریشیر. دریدانین فلسفه­سی­نین اَن اؤنملی قونولاریندان، دیلده ایکیلی قارشیلاشمادیر. باتی دوشونجه­سی­نین دَیَرلندیرمه سیستمی، دیلده ایکیلی قارشیلاشما ایله اوزه چیخیر. بو ایکیلی آنلاملارین اَن دَیَرلی سانیلدیغی ایسه اؤزونو بیرینجی آنلام کیمی اوزه چیخاریر. جعفر بَی­یین یازیسیندا اولدوغو کیمی «کیشی» سؤزجویونون ائرکک/دیشی ایکیلیینده ائرکک آنلامین اوستون گلمه­سی کیمی. سایین جعفر بَی­ین یازیسیندا دیلی سورغولاماقدان خبر یوخدور. یازیلاردا گؤرونن دیل­بیلگیسی ایله گؤزله­نیلن ده دئییل. او، یازیسیندا سؤزجوکلری ائرککلشدیرمکله آنتی قادین بیر یازی تورو قوللانماقدادیر.

بو آرادا سورماق اولارمی، یازیدا  و ائله­جه ده مانیفست آدلاندیردیغینیز یازیدا «کیشی­سل» سؤزجویونو «مردانه» آنلامیندا قوللانماغینیزین سببی نه­دیر؟ ­«کیشی­سل» سؤزجویو(سل، سون­اَکی ایله بیرلشدیردیکدن سونرا) بیزه آنادولو تورکجه­سینده فورمالاشدیغیندان سونرا گلمیش و اورادا دا «مردانه» آنلامیندا دئییل، «فردی» آنلامدادیر. دئمک بو سؤزجویون ارکک جینسیتی یوخدور. اصلینده «کیشی» ارکک جینس آنلامیندا دئییل، اَن دوغرو «اینسان» آنلامیندادیر. نئجه­کی، «اوغول»، «فرزند پسر» آنلامیندا دئییل، بلکه یالنیز«فرزند»آنلامینی داشیییر. هئچ بیر جینسللیک داشیمادان. سونراکی توپلومسال گئدیشلر بو سؤزجوکلره آنلام یوکله­میشدیر(کاشقارلی دیوانینا باخا بیلرسینیز). سیز اؤزونوز قادین قونوسوندا دوشونورسونوزسه، ندن سؤزجوکلری ائرککلشدیره­رک قادین حاقلاریندان دانیشماغا باشلاییرسینیز؟ قادین مساله­سیندن یازماق ایسته­ینلر بو قونولارا دیقت یئتیرمه­لیدیرلر. اونلار «کیشی» سؤزجویونو «دیشی جینس» آنلامیندا ایشله­دن خلج تورکلریندن ده خبرلی اولمالی. بونلاری آنللیز ائده بیله­جک گوجده اولمالیدیرلار (خلج تورکلرینده، دیشی جینسه «کیشی»، ائرکک جینسه ایسه«هر» دئییلر. بیز «هر»ی ، «اَر» کیمی ایشله­دیریک. ). باشقا سؤزله دیل- دوشونجه ایلیشکی­سینی گؤز اؤنونه آلاراق دیل­ده اصلاحات آپارماقلا دوشونجه­ده ائتکی بوراخماق لازیم. بونا ایسه گؤرونمه­ین دیل­بیلگیسی گرکیر. بیزیم دیلده ده سیزوسون چالیشدیغی کیمی بو ایکیلیی داغیدیجیلیقلا آرادان قالدیرماغا اینانیرام. اما اسکی و اَپریمیش یؤنتملر بو یؤنده یارایان دئییل. هر طرفلی اولمازسا شوعارچیلیقدان باشقا بیر شئی دئییل. یازینین دا دیلی، ائشیتلییی گؤسترمه­لیدیر. آنتی فئمینن بیر دیلله یازیلارسا اؤزو سورون تؤره­دندیر، چؤزوجو دئییل.

سایقیلارلا

Cəmal Süraya

Beni Öp Sonra Doğur Beni

Şimdi
utançtır tanelenen
sarışın çocukların başaklarında.

Ovadan
gözü bağlı bir leylak kokusu ovadan
çeviriyor o küçücük güneşimizi.

Taşarak evlerden taraçalardan
gelip sesime yerleşiyor.

Sesimin esnek baldıranı
sesimin alaca baldıranı.

Ve kuşlara doğru
fildişi: rüzgarın tavrı.
Dağ: güneş iskeleti.

Tahta heykeller arasında
denizin yavrusu kocaman.

Kan görüyorum taş görüyorum
bütün heykeller arasında
karabasan ılık acemi
- uykusuzluğun sütlü inciri -
kovanlara sızmıyor.

Annem çok küçükken öldü
beni öp, sonra doğur beni.

یاشار اؤلمز

دریاچه اورمیه دیگر آن دریاچه سرحال و پرآب قدیمی نیست که با دیدن گردشگران موج می زد، عروس آذربایجان به یک شوره زار و نمک زار تبدیل شده و گردشگران نه برای گردش بلکه برای عیادت و دیدن نابودی او سرازیر آذربایجان می شوند. وقتی به دیدنش می آیید برایش یک بطری آب بیاورید چراکه پزشکان علاج او را، مانند هر انسان و موجود تشنه ای در آب می بینند، این تنها خواسته آذربایجان است از شما، برای حفظ پاره تنش.

اما مساله این است که غصه خوردن مردم و مسؤلان چاره کار نیست و دریاچه اورمیه را از مرگ حتمی نجات نمی دهد. این یک واقعیت است که دریاچه اورمیه، اگر فکری برایش نشود به یک شوره زار نمک تبدیل می شود و با مرگ دریاچه اورمیه باید شاهد مرگ فلامینگوهای مهاجری هم باشیم که از این دریاچه زیبا بعنوان زیستگاهی برای خود استفاده می کنند که البته باید بگوییم که استفاده می کرده اند چرا که با مشکلاتی که برای این دریاچه بوجود آمده دیگر پرنده مهاجری برای این دریاچه باقی نمانده است.

Soru adlı ilk türkcə bilgisayar öyrətim bloqu:

http://soru.blogfa.com

Sevgili oxucular

Güney azərbaycanda birinci dəfə olaraq bilgisayar haqda onlin soru-yanıt bloqu açıldı, sorunuz varsa kəsinliklə “soru” bloqunda yazır ən yaxın zamanda yanıtınızı bulun.

Sağ qalın